Af en toe ‘op wolken rinne’ op de vlonder

Niemand was zaterdag 20 januari 2018 meer verrast dan Anke Bijlsma uit Nes toen zij de Cultuurprijs 2017 kreeg uitgereikt. Een erkenning of papieren schouderklop in de vorm van een oorkonde. En dat allemaal voor haar inspanningen op het gebied van kunst en cultuur in de regio Dongeradeel.

Een kleine samenvatting van die inzet levert het volgende op: Bijlsma organiseert culturele evenementen in De Garnalefabryk, zij is betrokken bij de Dei fan de Fiskerij en het Frysk Sjongers Gala, en samen met Gerrit Haaksma vormt zij het acteursduo in de voorstelling Kredyt. Bovendien is Bijlsma ook nog productieleider van de Stichting Ach, Mea Culpa en behartigt zij de zakelijke belangen van haar man, muzikant en kunstschilder Gerrit Breteler.

,,Ik wist net iens dat ik meidie’’, zo zegt Bijlsma met een glimlach. ,,Fansels fyn ik it moai as minsken it op priis stelle wat je dogge, mar oan de oare kant fiel ik my ek altiten wat ûngemaklik by in ‘lauwering’ fan mysels.’’ De prijs werd uitgereikt door de kersverse nieuwe burgervader van Dantumadeel Klaas Agricola en voor Bijlsma was het tevens een eerste kennismaking. Dat gold ook voor Agricola die de inspanningen van Bijlsma voor de Stichting Ach, Mea Culpa bijvoorbeeld niet noemde.

Voor de in 1971 in Brantgum geboren Bijlsma blijft dat ook daar al aanwezige landschap van ,,fier sicht, romte en de see’’ een vast, maar ook een mooi anker om je aan vast te klampen. Want vlakbij haar woonplaats Nes is het niet anders, rondom de boerderij strekt de ‘bou’ zich grijs uit, of om het in de woorden van dichter Eppie Dam te zeggen: ‘gods hoarizon/oan ’t fuottenein/hat rimpelleas de eide bêdopmakke’.

Voor Bijlsma een landschap van herkenbaarheid, een houvast dat rust geeft, ,,Want je moatte net altiten mar trochdenderje, sa no en dan moatte je efkes stilstean. Dát en tagelyk meigean mei de tiid fan no, dat fyn ik hiel wichtich.’’ En, laat er geen misverstand over bestaan, ,,Ik hâld fan drokte.’’ Maar ook van stilte of beroeringen van menselijke emoties die mede door haar op gang zijn geholpen. ,,In skoft lyn hiene wy in klassyk pianokonsert yn it Garnalefabryk mei Johan Bijhold fan Joure. De minsken, mar ek de pianist wienen troch de sfear rekke. sjoch dan kin ik hast wol ‘op wolken rinne’.’’

Want hoe mooi het landschap ook met aan de einder de zeedijk, culturele evenementen als bijvoorbeeld een klassiek pianoconcert zijn natuurlijk dun gezaaid, ,,Der wiene sa folle oanmeldingen, der wie in wachtlist’’. En dus stelde Bijlsma al in 2016 als organisatrice van programma’s in de Garnalefabryk zich de vraag ‘Wat ha wy hjir net?’ Het antwoord luidt theater, ook al probeert Bijlsma die leemte in een andere rol als actrice samen met Gerrit Haaksma in diverse voorstellingen rondom de toog wel zo veel mogelijk op te vullen.

Drie keer per maand wordt er iets georganiseerd zowel in de winter als in de zomer. Vaak ook wordt de Garnalefabryk verhuurd en gekoppeld aan een arrangement met wadlopen aan een bedrijf of is er een familiefeest. Ook zijn er met regelmaat bijeenkomsten met een verhalenverteller, ,,Us heit Sytze Bijlsma komt út it ûnderwiis en dy docht it geregeld foar bern. En Douwe Kootstra foar folwoeksenen.’’

Want Bijlsma houdt niet alleen van drukte, ,,Ik hâld ek fan ûndernimmerskip. In soad minsken tinke dat wy as teater besteane fan subsydzjes mar dat is in foaroardiel, wy binne ûnôfhinklik troch sa min mooglik gebrûk te meitsjen fan oerheidssteun.’’ Met Bijlsma als meespelend actrice en als productieleidster van de Stichting Ach, Mea Culpa. Daarnaast behartigt zij ook nog de zakelijke belangen van haar man, muzikant en kunstschilder Gerrit Breteler die pas geleden zijn nieuwe cd STILL presenteerde.

Dat gebeurde in de voormalige gereformeerde kerk De Hoeksteen in Nes die nu als Theaterkerk Nes aan een nieuw leven is begonnen. Een gebouw dat meer mensen kan herbergen en dus ook meer mogelijkheden biedt voor Bijlsma die directeur is van Theaterkerk Nes. ,,Wy wolle minsken lokke mei goede programma’s, Herman Finkers is al in kear west en op 7 maart komt Geert Mak yn ‘e tsjerke. Dêrneist is de tsjerke ek los te hier.’’

Zware concurrentie in een jaar dat LF2018 als een culturele deken op de provincie neerdaalt. Bijlsma doet niet mee, ,,Ik bin wol frege hear om as frijwilliger mei te dwaan. As frijwilliger!!!!!’’ De toon is niet in woorden te vatten, een mengeling van verbazing en toch ook wel het gevoel van een gebrek aan erkenning. ,,Ik bin al tsien jier saaklik lieder fan in teaterselskip dat sa’n 22.000 minsken mei de foarstellingen berikt hat. En dat allegearre mei sa min mooglik subsydzje!!! Ik fyn it wol spitich dat ik net as berops benadere bin. Oan de oare kant fyn ik dat LF 2018 net in goede definiearring fan de Fryske kultuer jout.’’

Geheel afzijdig blijft Bijlsma echter niet want zij is ook betrokken bij het openluchtspel De Oerbliuwers in Harkema dat is geschreven door Breteler. ,,Ik soe it earst regisearre mar dêr ha ik fan ôfsjoen om’t ik no de Garnalefabryk en Theaterkerk Nes derby ha. Ik bliuw wol belutsen as assistint foar de rezjy fan û.o. de hynders.’’ Basis van het verhaal wordt gevormd door het idee van de inmiddels niet geheel onomstreden econome Heleen Mees die voorstelde de bevolking van de drie noordelijke provincies naar de Randstad te verplaatsen en de provincies te benutten als wingewest.

Een doemscenario dat schreeuwt om ingevette hooivorken, om de mensen met de nodige vooroordelen alvast even tegemoet te komen. Wat betreft het welzijn van de regio, de Actiegroep Red de Sionsberg heeft al de nodige uren besteed aan het behoud van een regionaal ziekenhuis. Met de vraag ‘Wat kin ik dwaan?’ meldde ook Bijlsma zich spontaan aan bij de actiegroep. Ideaal is het resultaat vooralsnog niet, maar het ziekenhuis is in ieder geval nog open. ,,Wat it krijen fan baby’s oanbelanget ha wy yn dizze hoeke in eilânstatus. Om bepaalde foarsjenningen yn de regio te hâlden, dat mei dochs ek wol wat kostje net? Wy ha hjir hast letterlik it sicht op de NAM.’’

Bijlsma ‘eist’ respect voor de regio en het historische landschap als er sprake is van bijbouwen. ,,Eins is mei ‘leafde’ in better wurd. Myn grutte winsk is eins nochris in eigen wenboat.’’ Het begin is er, ,,Germ Kuipers hat in ‘vlonder’ makke oan it wetter mei sicht op it boulân. Dêr sit ik graach en tink dan fan ‘it begjin fan de wenboat’ is der’’, zo besluit Bijlsma met een lach. ‘Rinne op wolken’ in gezelschap van eigen dromen op je eigen vlonder, zo zou je kunnen zeggen.

Publicatie Nieuwe Dockumer Courant & Kollumer Courant 2 februari 2018. 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *